Facebook için orijinal fikir Zuckerberg‘in lisesinden (Phillips Exeter Academy) gelmiştir. Okuldaki tüm öğrencilere bir sonraki yıl sınıf arkadaşlarını tanıtmak için dağıtılan bir kitap olan The Exeter Face Book, Zuckerberg’in ilham kaynağıdır.
Şubat 2004 tarihinde Mark Zuckerberg Facebook’u Harvard öğrencileri için bir sosyal ağ olarak başlatır. 2 hafta içinde Boston bölgesindeki okulların yarısı Facebook ağına bağlanmayı talep eder. Zuckerberg bu yoğun ilgi karşısında arkadaşları Dustin Moskowitz ve Chris Hughes’ı işe alır ve dört ay içinde, Facebook’a 30 üniversite dahil olur.
Bu başarı ile, Zuckerberg, Moskowitz ve Hues, yaz için Palo Alto’ya taşınırlar. Birkaç hafta sonra, Zuckerberg Napster’ın kurucusu olan Sean Parker ile görüşür ve Parker, Zuckerberg’in dairesine taşınır ve birlikte çalışmaya başlarlar. Parker ilk yatırımcı olan Peter Thiel’a ilk yatırımcı sunumunu yapar. Peter Thiel, PayPal’ın kurucu ortağıdır ve aynı zamanda The Founders Fund’ın yönetici ortağıdır. Thiel, Facebook’a 500.000 $ yatırım yapar.
Milyonlarca daha fazla kullanıcısı olan Friendster, 10 milyon $ bedelle 2004 ortasında Facebook’u satın almak ister. Facebook bu teklifi geri çevirir ve ertesinde Accel Partners’dan yaklaşık 100 milyon $ şirket değeri üzerinden 12,7 milyon $ fon alır. Facebook büyümeye, siteyi lise öğrencilerine Eylül 2005’te açarak devam eder ve son derece popüler fotoğraf paylaşım özellğini bir sonraki ayda ekler.
Bir sonraki bahar, Facebook Greylock Partners ve Meritech Capital’den 525 milyon$ şirket değeri üzerinden 25 milyon $ fon alır.
Son olarak 2006 yılında, Facebook herkese açılır. Viacom Mart 2006’da 750 milyon $’a şirketi satın almaya çalışmış ancak başaramamıştır.
2006 yazında, Yahoo 1 milyar $ değer ile Facebook’u satın almak ister. Yazılanlar, gerçekten Zuckerberg ‘in Facebook ‘u Yahoo’ya satmak için yapılan bir sözlü anlaşmanin olduğunu belirtilmekte birlikte, bir kaç gün sonra Yahoo, hisse senedi fiyatındaki keskin düşüş sonucuna teklif 800 milyon $’a düşürür ve Zuckerberg yeni teklifi kabul etmeyerek satıştan vazgeçer. Yahoo teklifini tekrar 1 milyar $’a revize etsede, teklif Zuckerberg tarafından tekrar geri çevrilmiştir.
Microsoft, Facebook’a Ekim 2007 tarihinde 240 milyon $ ödeyerek 1,6 %’sina sahip olur. Bu satınalma, o tarih itibariyle Facebook’u 5. en değerli ABD internet şirketi yaparken, henüz sadece 150 milyon $ yıllık geliri olan ancak 15 milyar $ bir kıymet anlamına geliyordu. Ancak bu rakamın, Microsoftun aldığı hisselerin imtiyazlı hisse olması ve uluslararası pazarlardaki reklam satış hakkının Microsoft’a verilmesi da içermesi nedeniyle bu denli yüksek olduğu yorumları yapılıyor. Bir başka yorum ise, Microsoft’un Facebook’un değerini şişirerek Google’ın satın almasını önlemeye çalışması olarak dikkat çekiyor.
Facebook, başka bir sosyal ağ olan ConnectU ile davalık olmuştur. ConnectU, kurucuları Divya Narendra, Cameron Winklevoss, and Tyler Winklevoss Harvard’dan Mark Zuckerberg’in eski arkadaşlarıdır ve okul için hazırladıkları bir sosyal ağ web sayfasının yazılım kodlarını tamamlaması için, Harvard’da okurken, Mark Zuckerberg’le çalışmışlardır. Ancak Zuckerberg’in projeyi bilerek yavaşlatıp, kodları ve fikri çalarak Facebook’u Şubat 2004′te hayata geçirdiğini iddia ederek Facebook fikri ve isim hakkı üzerinde hak iddia etmişlerdir. ConnectU sahipleri ve avukatları Mark Zuckerberg ve avukatları ile anlaşma için masaya otururular. Yapılan anlaşma gereği 20 milyon $ nakit ve 1,253,326 facebook hissesi karşılığında ConnectU, Facebook tarafından satın alınır. Hisselerin değeri Microsoft değerlemesine göre 45 milyon $ dır. Eğer, Facebook’un kendi değerlemesini dikkate alırsak bu değer 11 milyon $ dır. Her koşulda bu rakam Facebook için çok küçüktür. Bu sorun ilerleyen süreçte mahkemeye götürülsede artık çözülmüş durumdadır. ConnectU, Facebook’tan 3 ay sonra online olmuştur ve yaklaşık 100.000 üyesi bulunmaktadır.
Facebook ve ConnectU arasında görülen davada, Facebook’un kendi yaptığı değerlelerde şirket değerini 3.7 milyar $ olarak hesapladığı belirtilmiştir.
Facebook’un hızla artan popülerliği kullanıcı sayısına da yansıyınca, analistler altyapı, erişim maliyeti ve diğer maliyetleri sorgulanmaya başladılar. Facebook, kullanıcıların her gün 850 milyondan fazla resim ve 8 milyon üzerinde videoyu siteye yüklüyorlar. Bu rakamlar, sunucu maliyetlerinin büyüklüğü hakkında fikir veriyor. Analistler tarafından en çok merak edilen konu Facebook gelirlerinin, giderlerini karşılayıp karşılamadığı. Ancak Facebook halka açık bir şirket olmadığından dolayı, finansal durumu hakkında yeterli bilgiye ulaşmak maalesef mümkün değil. Facebook 2008 gelirleri yaklaşık 280 milyon$ olarak tahmin ediliyor. Facbook 2008 yılsonu itibariyle 300 milyon$ nakti bulunduğu öngörülüyor. 2009 yılı gelir tahmini ise yaklaşık 400 milyon $.
· 200 milyon aktif kullanıcı. Bu kullanıcıların yarısı günde en az bir kere siteye giriyor.
· Kullanıcıların sitede ortalama 120 arkadaşı var.
· 20 milyon kullanıcı günde en az birkez durumlarını güncelliyor.
· Ayda ortalama 850 milyon resim ve 8 milyon video siteye yükleniyor.
· 25 milyondan fazla aktif grup var.
· Kullanıcıların 70% sinden fazlası ABD dışından.
· 180 ülkeden 660.000 platform geliştirici ve girişimci yer alıyor.
· 52 binden fazla aplikasyon mevcut.
· Kullanıcıların 70% inden fazlası aplikasyon kullanıyor.
· 30 milyon aktif kullanıcı mobil telefonlarından siteye ulaşıyor.
· Mobil telefonlarından siteye girenler diğer kullanıcılara göre 50% daha aktifler.
15 Nisan 2009 tarihinde yayınlanan O’Reilly Radar verilerine göre hazırladığım yukarıdaki grafiklerde dikkatimi çeken, Türkiye’nin Avrupa yerine Ortadoğu ülkeleriyle aynı gruba dahil edilmiş olmasıdır. Facebook kullanıcılarının demografik yapısı incelendiğinde ABD’de 35-44 yaş grubu toplam kullanıcıların 18%’ini oluşturduğu görülmekte. Ancak Avrupa’da ve Türkiye’de bu yaş grubu ABD’ye göre daha az olmakla birlikte genç kullanıcıların daha ağırlıklı olduğu görülmekte.
Facebook kullanıcılarının %70’i ABD dışındaki ülkelerde yer almakta. Bu durum Facebook için ne kadar artı bir değer yaratıyor. Bu konunun üzerinde durmak gerekiyor. Grafikte de görüldüğü gibi, kullanıcı sayısı açısından ilk 10 ülkeye inceleyince, bu durumun Facebook için aslında bir avantaj olmaktan çok kısa vadede bir dezavantaj olduğunu belirtmek yanlış olmayacaktır. Türkiye, Kolombiya, Şili gibi ülkelerdeki kullanıcıların, bu ülkelerdeki internet reklam pazarlarının, ABD ve Avrupa’ya göre yeterince gelişmiş olmaması dolayısıyla Facebook tarafından paraya çevirilemediği bir gerçektir. Bu ülkelerdeki kullanıcıların, siteye yükledikleri ve izledikleri videolar, resimler ve sitedeki diğer akitiviteleri Facebook maliyetleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturmakla birlikte, bu kullanıcıların gelire katkısı çok sınırlıdır.
Youtube’un engellenmesinden sonra, Facebook’un da Türkiye’den erişime kapatılması, acaba Facebook için ne kadar üzücü olacaktır?.
Güncelleme: Facebook, 1,96 % hissesinin Rusya’nın önde gelen internet şirketlerine yatırım yapan Digital Sky Technologies’e 200 milyon USD karşılığında satışını 26 mayıs itibariyle gerçekleştirdi. Bu satış rakamı facebook’un yaklaşık 10 milyar USD olarak belirlenen toplam değeri üzerinden hesaplanmıştır.
Kaynaklar: facebook.com, comscore.com, O’Reilly Radar, businessweek.com, venturebeat.com, crunchbase.com, economist.com, law.com,
tamisabet.com
mayıs 2009
bu yazı tamisabet.com tarafından hazırlanmıştır ve sadece tamisabet.com sitesi kaynak gösterilerek kullanılabilir.
